De wereld van de Rotterdamse kunstenaar, 64 - Mirjam Somers

De wereld van de Rotterdamse kunstenaar, 64 - Mirjam Somers

Mirjam Somers maakt video’s, maar dat veranderde in de coronaperiode. In de lente van 2020 begon ze met haar Daily Drawings en uiteindelijk had ze 300 tekeningen. In elke tekening stonden mens en (het andere) dier tegenover elkaar. Nu gaat ze een film maken met die tekeningen als basis. 

Ik ben bij Mirjam op bezoek in haar atelier in het noorden van Rotterdam. Een groot atelier met een lange tafel, grote tekeningen aan de muur en op de grond en achterin op tafels maquettes. En ook vierkante zwarte tent, waar het wat warmer is, en waar haar computer staat.  Mirjam: “In die coronatijd heb ik iets gedaan wat ik me eerst niet toestond: heel intuïtief te werken, elke dag nieuw verhaal, met andere benadering. Alles mocht qua techniek.”

Mens en dier

Voordat ze begon had een wandelingetje gemaakt, soms een foto gemaakt, gebladerd in haar fotoarchief en dan begon ze. En iedere keer kwam er iets. Altijd een mens en een dier, maar soms werd het dier meer mens en vice versa. Al haar werk gaat erover: de mens in verhouding tot het (andere) dier. Iedere tekening was op A4 formaat. Een persoon tegenover een dier in een machtsverhouding - in een geïsoleerde situatie. Samen geïsoleerd, want er is tussen beiden niet echt contact .

Mirjam: “Ooit waren mens en dier elkaars gelijke. Maar dat veranderde in de loop der tijd. De mens werd het middelpunt van de wereld en dier en natuur stonden hem ter beschikking. De relatie mens en dier is een gemankeerde relatie.”

Ze laat een tekening zien van haar opa die een paard liefkoost. “Als kind beleefde ik de wereld van mens en dier als een van vriendschap en gelijkwaardigheid. Het was een grote shock toen het mij daagde dat de wereld anders in elkaar zat. Dat dieren in groten getale in ligstallen verbleven, de hele bio-industrie. Het zijn de blinde vlekken van deze tijd. Ik heb er bijna geen woorden voor. Alles wat leeft wil blijven leven, en liefst zo goed mogelijk. Het zegt veel over hoe wij als mens zijn, en hoeveel wij kapot hebben gemaakt. Het begint nu te verschuiven: er komt een besef dat er verschillende manieren van leven zijn. Elke diersoort heeft een eigen intelligentie en levensbehoefte.”

De dierentuin

Waar gaat het heen met de wereld? Soms duiken apocalyptische visioenen op in haar werk. “Mijn werk bevat veel dystopische beelden en een enkel utopisch beeld. De dystopische beelden in mijn werk zijn gebaseerd op de antropocentrische houding van de mens en zijn macht. Een dierentuin is voor mij een voorbeeld van die machtsstructuur. De meeste mensen kijken vol verwondering naar al die dieren in hun verblijven. Als je het goed beschouwt is het de weerspiegeling van een voorbije wereld die in de greep is van een hiërarchische machtsstructuur, waarin het dier een machteloze rol vervult. In de dierentuin zie je slechts de schaduw van dieren. Het is een nieuwe soort geworden. Overigens doen alle mensen die er werken oprecht hun best. Maar de dierentuin zou meer een stadspark moeten worden, zonder (grote) dieren, een museum over de geschiedenis van de dierentuin met digitale educatie over de diersoorten in plaats van levende dieren.” 

Van tekeningen naar bewegend beeld  

Ze is nu bezig met een vervolg. “Wat gebeurt er als je de tekeningen samen plaatst in de wereld? Op zeven maquettes heb ik de figuren op de 300 tekeningen uitgeknipt en gegroepeerd in een nieuwe wereld.” Silent Sirens is de titel. Achter op de tafels is al een ijs/sneeuw landschap, een boslandschap, een utopisch en een futuristisch landschap te zien, ingevuld met de figuren uit haar tekeningen. Met camera gaat ze er doorheen glijden. De hoofdpersoon is een zwarte kraai, die van gedaante kan verwisselen in een hond en een man. Ze heeft al geëxperimenteerd en heeft daarvoor een onderzoeksubsidie van CBK Rotterdam ontvangen. Ze moet nog heel wat uitvinden. “Een aantal tekeningen wordt omgezet in bewegend beeld met behulp van 3D modeling en animatietechnieken. Hierbij werk ik samen met Petros Mousios en Zara Olsson. Welke erhaallijn / scenario kies ik? Hoe lang wordt een verhaal en hoeveel scenes passen daar in? Het moet de kijker in het verhaal trekken, maar niet te expliciet. Ik zet elke keer een klein stapje in het proces.”

Neushoorn

Op een scherm op de zwarte tent (en ook erbinnen) zie ik twee voorbeelden van haar eerdere videowerk. De films Guardian, Tales of Sentience en Waker, Tales of Sentience. In de eerste film staat een meisje met twee reuzeneieren tegenover een neushoorn. De film is opgenomen in natuurgebied El Torcal in Zuid-Spanje en Dierenpark Blijdorp. De neushoorn met zijn zware lichaam lijkt te dansen, maar het ziet er ook uit als ook repetitief gedrag. Het roep de vraag op: ‘Wat doet het meisje met neushoorn?’ En, beschermt ze de eieren of maakt ze die kapot? Er is een open einde.

In de tweede film drijft een slapend jongetje op een vlot, omringd door vogels.  Het vlot ligt half onder water. De vogels hebben hun eigen verhaal. Het jongetje lijkt langzaam deel te worden van het vogelrijk. “Misschien gaat hij hun taal spreken.”

Wandtekeningen

Aan de muur hangen twee groot-formaat tekeningen die ik eerder in Het Archief van Herman Lamers zag. Op de grond is zo’n grote tekening in wording. Het zijn werktekeningen met grotere en kleinere tekeningen en teksten. “Het is wat gewoonlijk in schetsboekjes staat. Het is bedoeld om grip te krijgen op wat ik lees en wat ik denk. Ik noteer citaten onder andere. Van schrijvers als Patricia de Martelaere en filosofen als Merleau-Ponty of de auteur Erno Eskens die ‘Een beestachtige geschiedenis van de filosofie’ schreef. Het was niet bedoeld om te laten zien, maar nu, na de vertoning in Het Archief, wel. Het breekt mijn werk open. Mensen krijgen toegang tot mij, mijn denkproces, het ontstaansproces.”

Heeft Mirjam een sleutelwerk?

Ze dacht geen sleutelwerk te werken, maar bij nader inzien heeft ze er wel een. “De Daily Drawings. Het is werk waarin ik me bezin. Elk werk bleek me op een nieuw spoor te brengen.”

Hoe lang is ze kunstenaar?

Ze is opgeleid in monumentaal beeldhouwen. In 1995 studeerde ze af aan de Kunstacademie in Den Bosch, daarna ging ze naar het Hoger Instituut voor Kunsten in Antwerpen, de Belgische postgraduate opleiding, die nu in Gent zit en daar studeerde ze af in het jaar 2000.

Wat is haar ervaring van het kunstleven?

“Het heeft veel facetten. De prettige: aan ’t werk zijn en alles daar omheen, ook de verbinding met de andere kunstenaars. Dan heb je de externe kant, het exposeren, het gezien worden. Dat zijn zaken waar je minder controle op hebt, dat moet je niet te veel laten meetellen om gemotiveerd kunstenaar te blijven.”

Tot slot, wat is haar filosofie?

“In mijn tekeningen en films zie je mens en dier in een veelheid van vormen. Hoe verhouden ze zich tot elkaar? Dat blijkt iedere keer weer iets nieuws op te leveren. Iets betoverends ook. Onder de esthetische laag ligt echter wel een pijnlijke boodschap verborgen.”

Afbeeldingen

1) video still  scene #01 Silent Sirens, 2023, 2) detail  onderzoeksproject Silent Sirens, 2023, 3) installatieoverzicht studio, onderzoeksproject Silent Sirens 2023, 4) #034 Sunset, Daily Drawings 1 2020, 5) #056 Eiland, Daily Drawings 1 2020, 6) #065 Rabbithole, Daily Drawings 1 2020, 7) #108 Hiding,  Daily Drawings 2 2020, 8) #119 Mandalorian,  Daily Drawings 2 2021, 9) #225 Waisting my blood, Daily Drawings 3 2022, 10) #290 Our way, Daily Drawings 3 2022, 11) Studiooverzicht 2023, 12) Video still Guardian, Tales of sentience 2019, 13) Video still Waker, Tales of Sentience 2016

https://www.mirjamsomers.nl/
https://www.instagram.com/dailydrawings010/
https://kunstambassade.nl/kunstenaars/mirjam+somers/

https://lnkd.in/ekQcmnPp 

 
Circa:
Nee

Reageren

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Aantal stemmen: 0