De Voyage in Shaffy

Op z’n minst vijftig voorstellingen van Voyage au bout de la nuit [1], naar de gelijknamige roman van Louis-Ferdinand Céline, heb ik gespeeld in het Shaffy Theater aan de Keizersgracht van Amsterdam, verspreid over twee seizoenen.

Ik begon de voorstelling – staande onder een grote Franse vlag, twee boules tegen elkaar tikkend, terwijl de toeschouwers zich een plaats uitzochten. Eenmaal de zaalwachter teken deed dat ik mocht beginnen liet ik een boule vallen. Hij rolde richting publiek. De tweede gooide ik er achteraan,  mompelend wat onverstaanbare Franse woorden, als een ervaren Franse speler van jeu de boules. Op de eerste rij gingen voeten veiligheidshalve de lucht in. Toen de boules waren uitgebold, slofte ik naar een rieten stoel midden op het toneel, waarop een plaid en een half dozijn foulards lagen, alles slordig gedrapeerd, en ging zitten. De roman lag half weggestopt tussen de foulards. Ik haalde hem te voorschijn, bladerde er door, keek het publiek aan met een verveelde blik en begon de eerste alinea voor te lezen. In het Frans.  

Ca a débuté comme ça. Moi, j’avais jamais rien dit. Rien. C’est Arthur Ganate qui m’a fait parler. Arthur, un étudiant lui aussi, un camarade. On se rencontre donc place Clichy. C’était après le déjeuner. Il veut me parler. Je l’écoute. ‘Restons pas dehors! qu’il me dit. Rentrons! ’Je rentre avec lui. Voilà.

De helft van de toeschouwers schrok. Je zag ze denken, ‘O nee! Een Franse voorstelling! We zitten fout! Hadden we dat geweten…’, maar hun gezicht klaarde op toen ik het boek naast de stoel op de grond legde en de alinea hernam, in het Nederlands.

Zo is het begonnen. Ik had tevoren nooit iets gezegd. Nooit. Arthure Ganate, die heeft me aan het praten gebracht. Arthur, ook een student in de medicijnen, een vriend van me. We kwamen elkaar tegen op de place Clichy. Na het middagmaal. Hij wilde me spreken. Ik luisterde. ‘Laten we hier niet blijven staan!’zei hij, ‘ga mee!’ Ik ging met hem mee. Zo is het gegaan.

Dubbele boeking

De eerste voorstellingen zat er nauwelijks volk in de Shaffyzaal. Capaciteit 120 man. Tot twee recensenten kwamen kijken. De volgende ochtend werd de monoloog als aanrader getipt in de Volkskrant. En Jac Heijer schreef in NRC Handelsblad dat ik het boek had ingekort, maar met behoud van de beschouwelijke reflectie van Céline. De machtigen zijn slecht en gemeen, de anderen zijn getrapt en geslagen en voor de gevoelige natuur blijft niets anders over dan zich te isoleren. Zonder ook maar een moment belerend te zijn, gaf ik de boodschap van Céline door alsof ze de mijne is. Dat deed ik, nog steeds volgens de kapelmeester van de critici, knap en integer en mijn gevoeligheid overtuigde.

De goeie recensies zorgden voor een bestorming van de reservatiedienst. De telefoon stond roodgloeiend en kort na de middag kwamen mensen langs om toch zeker een kaartje te hebben voor die avond. De laatste dagen van de week zat het theater met een probleem. Ik was altijd heel vroeg aanwezig en Steve Austen kwam me vinden in het foyer.

“Guido, man, de voorstelling loopt als een trein. Gefeliciteerd.”

Ik was op mijn hoede. Kende Steve al zo goed dat ik wist dat het toontje ellende voorspelde, maar hij er baat bij zou hebben.

“De reservatie kan niet volgen. Volgende week sta je hier ook, maar naar het zich laat aanzien zullen eind van de week alle kaartjes voor die voorstellingen de deur uit zijn. Daarna is de Shaffyzaal voor een andere groep gereserveerd. Die kan ik niet afzeggen. Dat begrijp je toch? Maar ik heb een oplossing, als je het er mee eens bent. Namelijk dat je de voorstelling tweemaal per avond speelt. De eerste om acht uur en de tweede om half elf. Lijkt me leuk.”

“Steve! Weet je wel hoeveel energie ik spuit?”

“Ja, dat zie ik wel, maar je hebt er nog veel meer. Na de voorstelling zit je nog uren in de bar, elke avond een andere griet te versieren. En je wordt dubbel betaald, mits een lichte aftrek omdat alle spullen toch aanwezig zijn en er geen reiskosten zijn.”

Wat kon ik daarop zeggen? Braaf knikte ik.

“Goed zo, Guido. Ik had niets anders van je verwacht.”

Doorslaand succes

Op de voorstellingen in Shaffy volgden een paar honderd andere [2].

Heel Nederland werd afgereisd. Rotterdam; de Lantaren, Haarlem met zijn heerlijke Toneelschuur, Nijmegen, Groningen, Arnhem, Zaltbommel [ik zag de nieuwe brug], Wadway, waar het torenklokje vijf minuten voor aanvang werd geluid. Ik zag het publiek aansloffen. Utrecht, Breda, Den Bosch. Den Haag. Overal waar het netwerk van Shaffy een voet tussen de deur had. Twee, drie seizoenen. De tweede plateaus van schouwburgen en de zalen van het alternatief circuit, goed voor honderd stoelen.

Dankzij Shaffy heb ik een flink pak voorstellingen in Vlaanderen gehad. In heel wat kleine zalen en in menige jeugdclub heb ik De Reis gespeeld. Ze zaten indertijd zonder uitzondering in de puberteitsperiode. In een hok hing een lucht van verschaald bier en stond een emmer water om je te verfrissen na afloop. Nu eens lag een verkreukelde speellijst van een bandje op een leeg vat, dan weer klamme keukenhanddoeken. Soms zelfs een damesslipje. Het was de tijd dat je cash werd uitbetaald na afloop. In Nederland was dat geen probleem maar in Vlaanderen liep dat vaak slecht af. Niemand die over je gage sprak. Na een half uur vroeg ik aan de barman tot wie ik mij moest wenden om betaald te worden.

‘Man, had je dat nu vijf minuten eerder gevraagd. De voorzitter is net weg.’ Het was vaak een hele toer om aan je geld te geraken. Twee, drie telefoontjes… vier. Een aangetekende brief met een fotokopie van het contract. Je zag het aankomen en nam je voorzorgen. Door een spot of snoeren mee te jatten. Als voorschot op de schade die volgen zou.

Er waren ook betere zalen. Zoals het cultureel centrum De Warande van Turnhout, waar Eric Antonis directeur was. De beste voorstellingen, althans wat Vlaanderen betreft, waar ik de warmste gevoelens aan overhoud, waren in de legendarische Zwarte Zaal van Gent. Vanaf deze plek een groet aan de stichter en drijvende kracht, Pierre Vlerick. Hij is dood, ja, maar er zijn er die nooit sterven, ook al zijn ze verbannen naar een soort van voorgeborchte door de schroeiplekjes in het geheugen van de nieuwe generatie journalisten en cultuurambtenaren.

Maar hoe is het eigenlijk allemaal begonnen?

Aan het eind van de jaren zeventig had ik de Voyage een eerste maal gelezen. Dankzij een Vlaamse auteur die graag zijn hand in het halsje van een meisjesblouse stak om, zoals Graham Greene het uitdrukte, ‘de bron van het leven te strelen en er de warmte van te voelen’. Uit zelfbehoud. Louis Paul Boon, uiteraard. Hij is de man die mij de richting van Céline heeft gestuurd, met de zin op de eerste bladzijde van De Kapellekensbaan: “of zult gij het leven binnen tijd en ruimte hardnekkiger geselen dan in de voyage au bout de la nuit?” Eindelijk begreep ik dat het bestaan wordt gevoed door de kring waarin je leeft, en dat je om te overleven op die kring moet pissen, maar moet opletten je beminden niet te besprenkelen. Nog tijdens de lezing wist ik dat ik van de Voyage ooit een monoloog zou maken. Niet veel later was het zover. Toen ik zelf mijn favoriete passages had aangestipt en na drie nachten en twee dagen bezig te zijn geweest met schaar en lijm de tekst in mijn opperhoofd stampte, kwam François Beukelaers [3] langs. Nog maar goed en wel bezig of hij onderbrak me en zei: “Dat is het. Dat eerste blokje is het hele boek. Zo moet je het bekijken. Want als Bardamu Arthur Ganate niet op de place Clichy was tegengekomen en hij hem niet had gevolgd, was al de ellende die erop volgt nooit gebeurd.”

Guido Lauwaert - Gent, 2013-07-25

Tijdens het SHAFFY WEEKEND in Felix Meritis zal Guido Lauwaert op beide avonden, vrijdag 8 en zaterdag 9 november De reis naar het einde van de nacht een laatste maal hernemen. Tenzij Steve Austen de acteur mailt: ‘Beste Guido, waarde vriend, we zitten met een probleem.’

 

 

1. Nederlandse titel “Reis naar het einde van de Nacht”

2. Nadat in Amsterdam een speelplaats was ontstaan, was een vervolg daarop het omzien naar een mogelijkheid deze theaterproducties ook daarbuiten te laten spelen. Zo ontstond het Shaffy-Toneelschuur-circuit.

Later kwam daar nog theater Lantaren (Rotterdam) bij, uiteindelijk resulterend in Theater Netwerk Nederland. Andere theaters konden bij TNN terecht voor de afname van voorstellingen. Voor beginnende theatermakers was dit circuit een uitkomst omdat impresariaten destijds alleen tournees voor grote revues en musicals organiseerden.

3. Vlaams acteur bekend van vele films en TV-series. Zie ook http://www.imdb.com/name/nm0079559/ Is onder pseudoniem Frank Montezuma ook bekend als zanger.

 

Jaar:
1969 / 2013
Circa:
Nee

Tags

Reageren

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Aantal stemmen: 0

Reacties

The first phase the preparation should, theoretically, be uninfluenced by the intended intensity and duration of the sound which is subsequently produced. In fact, however, so quickly are the three phases accomplished that the pianist rarely has capacity to think, in performance, of each phase separately. CBD products
Man's lives, such as uncontrolled huge amounts, definitely not while countries furthermore reefs, challenging to seismic disturbance upward perfect apply. big truck towing
I definitely enjoying every little bit of it. It is a great website and nice share. I want to thank you. Good job! You guys do a great blog, and have some great contents. Keep up the good work my review here
I'm impressed, I must say. Very rarely do I come across a blog thats both informative and entertaining, and let me tell you, you ve hit the nail on the head. Your blog is important.. s17 antminer
That get networks needs to be sent on an individual basis considering they want to end up intimated accordingly in the makeup belonging to the get the job done. The process in attempting to find enlightening and even governmental links needs to be duplicated spanning many different networks. manual seo backlinks
I really loved reading your blog. It was very well authored and easy to undertand. Unlike additional blogs I have read which are really not tht good. I also found your posts very interesting. In fact after reading. I had to go show it to my friend and he ejoyed it as well! News Web World
This article is an engaging abundance of enlightening information that is intriguing and elegantly composed. I praise your diligent work on this and thank you for this data. You have what it takes to get consideration the m showflat
I wish more authors of this type of content would take the time you did to research and write so well. I am very impressed with your vision and insight. The Gazania | The Gazania showflat | The Antares | The Antares condo | Amber Park | Amber Park showflat
One present why galore businesses opt for postcards is because they are overmuch cheaper to be prefab and this can forbear a lot of expenses on the lengthened run.  https://www.youtube.com/watch?v=EOliuY_x0cw
I wanted to thank you for this excellent read!! I definitely loved every little bit of it. I have you bookmarked your site to check out the new stuff you post. MLB중계
You make so many great points here that I read your article a couple of times. Your views are in accordance with my own for the most part. This is great content for your readers. شات
I definitely enjoying every little bit of it. It is a great website and nice share. I want to thank you. Good job! You guys do a great blog, and have some great contents. Keep up the good work 먹튀
Took me time to read all the comments, but I really enjoyed the article. It proved to be Very helpful to me and I am sure to all the commenters here! It’s always nice when you can not only be informed, but also entertained! حوامل
It is a great website.. The Design looks very good.. Keep working like that!. Nannies in Nigeria
You make so many great points here that I read your article a couple of times. Your views are in accordance with my own for the most part. This is great content for your readers. Find local Tradesman in Toronto
It was wondering if I could use this write-up on my other website, I will link it back to your website though.Great Thanks. Kissanime
토토 This is such a great resource that you are providing and you give it away for free. I love seeing blog that understand the value of providing a quality resource for free.
Your articles are inventive. I am looking forward to reading the plethora of articles that you have linked here. Thumbs up! [url=https://www.tripoto.com/trip/why-you-need-to-watch-avatar-the-final-airb...
Thanks for taking the time to discuss this, I feel strongly about it and love learning more on this topic. If possible, as you gain expertise, would you mind updating your blog with extra information? It is extremely helpful for me. car repair service
Excellent article. Very interesting to read. I really love to read such a nice article. Thanks! keep rocking. trikart offer
https://www.businessopportunitysa.co.za/index.ct I’m going to read this. I’ll be sure to come back. thanks for sharing. and also This article gives the light in which we can observe the reality. this is very nice one and gives indepth information. thanks for this nice article...
I found so many interesting stuff in your blog especially its discussion. Really its great article. Keep it up. 토토
I’m going to read this. I’ll be sure to come back. thanks for sharing. and also This article gives the light in which we can observe the reality. this is very nice one and gives indepth information. thanks for this nice article... telefon kılıfları
Some truly wonderful work on behalf of the owner of this internet site , perfectly great articles . SEO backlinks
I got what you mean , thanks for posting .Woh I am happy to find this website through google. https://totozzang.com
I just found this blog and have high hopes for it to continue. Keep up the great work, its hard to find good ones. I have added to my favorites. Thank You. Tuinontwerp
You completed a few fine points there. I did a search on the subject and found nearly all persons will go along with with your blog. 먹튀검증
Great article with excellent idea!Thank you for such a valuable article. I really appreciate for this great information.. Aanleg zwembaden
Wow, cool post. I'd like to write like this too - taking time and real hard work to make a great article... but I put things off too much and never seem to get started. Thanks though. Tuin aanleggen
I’m going to read this. I’ll be sure to come back. thanks for sharing. and also This article gives the light in which we can observe the reality. this is very nice one and gives indepth information. thanks for this nice article... w88 ทางเข้า
This type of message always inspiring and I prefer to read quality content, so happy to find good place to many here in the post, the writing is just great, thanks for the post. dewapoker
That is really nice to hear. thank you for the update and good luck. แทงบอลออนไลน์
I wanted to thank you for this great read!! I definitely enjoying every little bit of it I have you bookmarked to check out new stuff you post. rb88สล็อต
You make so many great points here that I read your article a couple of times. Your views are in accordance with my own for the most part. This is great content for your readers. w88
Great article Lot's of information to Read...Great Man Keep Posting and update to People..Thanks klimt cairnhill showflat
I went over this website and I believe you have a lot of wonderful information, saved to my bookmarks debt counselling
Positive site, where did u come up with the information on this posting?I have read a few of the articles on your website now, and I really like your style. Thanks a million and please keep up the effective work. midtown modern
I was surfing the Internet for information and came across your blog. I am impressed by the information you have on this blog. It shows how well you understand this subject. 통장임대
Without fail, your writing style is top professional; even your website also looks amazing thank you for posting. 필리핀 화상영어
Thanks for the blog loaded with so many information. Stopping by your blog helped me to get what I was looking for. smt reflow oven
Thanks for the blog loaded with so many information. Stopping by your blog helped me to get what I was looking for. coway water filter
That is really nice to hear. thank you for the update and good luck. ผลบอลสด8888
Great article Lot's of information to Read...Great Man Keep Posting and update to People..Thanks TV mount
You make so many great points here that I read your article a couple of times. Your views are in accordance with my own for the most part. This is great content for your readers. sestavi sam kartonske škatle ali kartonska embalaža
I haven’t any word to appreciate this post.....Really i am impressed from this post....the person who create this post it was a great human..thanks for shared this with us. livescore
Thank you so much as you have been willing to share information with us. We will forever admire all you have done here because you have made my work as easy as ABC. learn more
Thank you for some other informative blog. Where else could I get that type of information written in such an ideal means? I have a mission that I’m just now working on, and I have been at the look out for such information. penrose showflat | penrose condo | clavon showflat | clavon condo
Hello I am so delighted I located your blog, I really located you by mistake, while I was watching on google for something else, Anyways I am here now and could just like to say thank for a tremendous post and a all round entertaining website. Please do keep up the great work. Slotxo
This is my first time visit to your blog and I am very interested in the articles that you serve. Provide enough knowledge for me. Thank you for sharing useful and don't forget, keep sharing useful info: sales support
Interesting post. I Have Been wondering about this issue, so thanks for posting. Pretty cool post.It 's really very nice and Useful post.Thanks fifa55 ทางเข้า

Pagina's